İzmir’in tarihine tanıklık eden oldukça önemli bir belge, yaklaşık 104 yıldır saklanan ve Rum eczacı tarafından tutulan son reçete defteri. Bu özel belge, İzmir’in Basmane semtinde faaliyet gösteren Halk Eczanesi’nde korunuyor. 8 Eylül 1922 tarihine ait kayıtları içeren defter, İzmir’in kurtuluşunun hemen öncesine ilişkin önemli bilgileri barındırıyor. Eczanenin kökenleri ise Osmanlı dönemi Osmanlı Rum eczacılarına dayanıyor ve Cumhuriyet kurulmadan önceki dönemlere ışık tutuyor.
İzmir’in kurtuluşu öncesinde, 1922’nin son aylarında, Rum eczacı Tholoos’a ait olan bu defter, kentin çeşitli topluluklarına hizmet veren eczanenin sosyo-kültürel yapısını da yansıtıyor. Deftere göre, bu dönemde birçok Rum, Ermeni, Yahudi ve Levanten hastane ve bireyleri tedavi için burayı tercih etmiş. Rum eczacısının tutmuş olduğu Fransızca ve Latince kayıtlar, dönemin tıbbi ve eczacılık pratiklerini de gözler önüne seriyor. Bu kayıtlar, aynı zamanda kentin çok kültürlü yapısının ve farklı toplulukların sağlık alanındaki ihtiyacını gösteriyor.
Ali Bey ve ailesinin eczacı mirasını sürdüren kuşaklar, bu tarihi belgeyi büyük bir özenle korumuş ve dönemsel notlar ekleyerek zenginleştirmişlerdir. 1923 yılında Cumhuriyet’in ilanıyla birlikte, eczane devlet tarafından alınmış ve yeniden yeniden düzenlenmiştir. Ali Dermancı, ailesinin 1923’ten beri bu bölgede hizmet verdiğini belirtiyor ve dedesinin mesleğe başlama hikayesini detaylı şekilde anlatıyor. Ayrıca, defteri ziyaret eden Rum eczacı torunlarıyla olan bağın, geçmişle irtibat kurmak adına önemli olduğunun altını çiziyor. Bu tarihî belge, sadece bir reçete kaydı değil, aynı zamanda İzmir’in çok kültürlü yapısının ve bölgenin tarihsel dokusunun önemli bir parçası olarak korunuyor ve gelecek nesillere aktarılarak şehrin geçmişine ışık tutmaya devam ediyor.
